Τα μελομακάρονα είναι το άλλο ελληνικό χριστουγεννιάτικο γλυκό — αυτό που δεν πασπαλίζεται με ζάχαρη άχνη. Οβάλ, βαθιά χρυσοκαφέ, βουτηγμένα σε μέλι και καλυμμένα με καρύδι. Και φτιάχνονται με ελαιόλαδο, όχι με βούτυρο. Ακριβώς αυτό τα κάνει ζουμερά, αρωματικά και διατηρήσιμα για εβδομάδες.
Στην Ελλάδα αρχίζουν να τα ζυμώνουν από τα τέλη Νοεμβρίου, ταψί με ταψί, γιατί κάθε μέρα που περνά γίνονται καλύτερα. Στις δύο μέρες μέσα στο κουτί είναι μαλακά· στην τέταρτη είναι τέλεια.
Περίπου 45 τεμάχια. 40 λεπτά προετοιμασία, 25 λεπτά ψήσιμο, και μετά τουλάχιστον 6 ώρες ξεκούραση.
| Ποσότητα | Υλικό |
|---|---|
| 500 γρ. | Αλεύρι για όλες τις χρήσεις |
| 100 γρ. | Ψιλό σιμιγδάλι |
| 200 ml | Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο (φρουτώδες) |
| 120 γρ. | Ζάχαρη |
| 150 ml | Φρεσκοστυμμένος χυμός πορτοκαλιού (περίπου 2 πορτοκάλια) |
| 1 | Πορτοκάλι βιολογικό, μόνο το ξύσμα |
| 1 κ.γλ. | Κανέλα τριμμένη |
| ¼ κ.γλ. | Γαρίφαλο τριμμένο |
| 1 κ.γλ. | Σόδα μαγειρικής |
| 2 κ.σ. | Κονιάκ (προαιρετικά) |
| 60 ml | Νερό |
Για το σιρόπι: 300 γρ. μέλι · 200 γρ. ζάχαρη · 250 ml νερό · 1 ξυλάκι κανέλας · φλούδα ενός πορτοκαλιού · 1 κ.σ. χυμός λεμονιού
Για το πασπάλισμα: 150 γρ. καρύδι χοντροκομμένο · λίγη κανέλα
Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 180 °C πάνω-κάτω αντίσταση. Στρώνουμε δύο ταψιά με λαδόκολλα. Θα ψηθούν στη μεσαία σχάρα — τα μελομακάρονα δεν θέλουν δυνατή πάνω θερμότητα.
Ανακατεύουμε σε μεγάλο μπολ το αλεύρι, το σιμιγδάλι, την κανέλα και το γαρίφαλο. Δεν το κοσκινίζουμε — απλώς περνάμε τα υλικά με το σύρμα, για να κρατήσει το σιμιγδάλι την υφή του.
Χτυπάμε το ελαιόλαδο με τη ζάχαρη σε δεύτερο μπολ για 2–3 λεπτά, μέχρι το μείγμα να ασπρίσει και να γίνει κρεμώδες. Προσθέτουμε το ξύσμα, το κονιάκ και το νερό. Διαλύουμε τη σόδα στον χυμό πορτοκαλιού — θα αφρίσει για λίγο — και τη ρίχνουμε κι αυτή μέσα.
Ρίχνουμε το υγρό μείγμα στο αλεύρι και ενώνουμε με το χέρι ή με ξύλινη κουτάλα, μέχρι να γίνει μια μαλακή, λαδερή, γυαλιστερή ζύμη. Ζυμώνουμε μόνο μέχρι να μη θρυμματίζει τίποτα — δύο λεπτά αρκούν. Αν ζυμώσουμε περισσότερο, η ζύμη σκληραίνει και τα μελομακάρονα βγαίνουν σκληρά.
Παίρνουμε κομμάτια στο μέγεθος καρυδιού, τα πλάθουμε σε οβάλ περίπου 6 × 4 εκ. και τα πιέζουμε να πάχος 2 εκ. Τα τοποθετούμε στο ταψί και τρυπάμε το καθένα δύο-τρεις φορές κάθετα με πιρούνι. Αυτές οι τρύπες δεν είναι διακόσμηση: από εκεί μπαίνει το σιρόπι.
20–25 λεπτά στους 180 °C, μέχρι να πάρουν ομοιόμορφο βαθύ χρυσοκαφέ χρώμα. Αν ψήνουμε δύο ταψιά μαζί, αλλάζουμε θέσεις στα μισά. Καλύτερα ένα λεπτό νωρίτερα παρά αργότερα — το παραψημένο μελομακάρονο δεν τραβάει σιρόπι και μένει σκληρό.
Βράζουμε το μέλι, τη ζάχαρη, το νερό, το ξυλάκι κανέλας και τη φλούδα, και αφήνουμε να σιγοβράσουν 4 λεπτά. Προσθέτουμε το λεμόνι, βγάζουμε την κανέλα και τη φλούδα. Το σιρόπι μένει καυτό — πρέπει να συναντήσει τα μελομακάρονα κατευθείαν από τον φούρνο.
Βάζουμε τα ζεστά μελομακάρονα με τρυπητή κουτάλα στο καυτό σιρόπι, τα αφήνουμε 30–60 δευτερόλεπτα από κάθε πλευρά, τα βγάζουμε και τα ακουμπάμε σε σχάρα. Πασπαλίζουμε αμέσως με καρύδι και λίγη κανέλα, όσο η επιφάνεια είναι ακόμα υγρή.
Τουλάχιστον 6 ώρες, ιδανικά όλο το βράδυ, σε κλειστό κουτί σε θερμοκρασία δωματίου. Στο διάστημα αυτό το σιρόπι φτάνει μέχρι το κέντρο, τα μελομακάρονα μαλακώνουν και σκουραίνουν. Τη δεύτερη μέρα είναι σαφώς καλύτερα από την πρώτη.
Τα μελομακάρονα είναι το μόνο χριστουγεννιάτικο γλυκό όπου το ελαιόλαδο είναι η μοναδική πηγή λίπους. Δεν υπάρχει τίποτα να κρύψει μια αδύναμη γεύση. Ένα φρουτώδες λάδι από πρώιμη συγκομιδή κρατά το πορτοκάλι, την κανέλα και το μέλι — κάνει τα μελομακάρονα αρωματικά και όχι απλώς γλυκά. Ένα ουδέτερο ή παλιό λάδι τα αφήνει επίπεδα, και το καταλαβαίνουμε από τη δεύτερη μέρα.
Εμείς χρησιμοποιούμε το Κορωνέικη στο μπουκάλι των 500 ml — αρκεί για ένα ταψί, και η πράσινη πικράδα κρατά τη γλύκα σε ισορροπία. Για διπλή δόση συμφέρει η συσκευασία του 1 λίτρου.
Σε μεταλλικό κουτί, σε θερμοκρασία δωματίου, 3–4 εβδομάδες. Όχι στο ψυγείο — το μέλι σκληραίνει και τα μελομακάρονα ξεραίνονται. Βάζουμε λαδόκολλα ανάμεσα στις στρώσεις για να μην κολλήσουν. Καταψύχονται καλά, πριν ή μετά το σιρόπιασμα, για περίπου 3 μήνες.
Δύο αιτίες: παραψήθηκαν, ή το σιρόπι δεν ήταν αρκετά καυτό. Το μελομακάρονο πρέπει να πέσει καυτό σε καυτό σιρόπι — αν κρυώσει στο ενδιάμεσο, η επιφάνεια κλείνει και δεν ρουφάει.
Τρεις με τέσσερις εβδομάδες σε κλειστό κουτί. Τις πρώτες μέρες μαλακώνουν κι ύστερα μένουν σταθερά.
Ναι, μόνο με ζάχαρη και λίγο περισσότερο νερό. Βγαίνουν πιο γλυκά και λιγότερο ανθικά — το μέλι δεν είναι λεπτομέρεια.
Φρουτώδες, κρύας έκθλιψης, μέτριας έντασης. Τα πολύ πικρά λάδια κρύβουν το μέλι, τα αδιάφορα εξαφανίζονται.
Τρώγονται, αλλά είναι ξηρά. Μόνο μετά από μία-δύο μέρες στο κουτί γίνονται μαλακά μέσα και κολλώδη έξω — όπως πρέπει.
